Projectmanagement verandert nooit!

Steeds vaker wordt me gevraagd ‘in een paar zinnen’ uit te leggen wat ik nu toch aan het doen ben in mijn onderzoek naar een andere aanpak voor projecten. En alhoewel ik dapper pogingen doe, volgt elke keer weer een batterij “ja-maar”-vragen. Toch … ga ik het ook nu weer doen, al is dat niet ‘het’ punt van deze column. Het punt is namelijk dat ik u ga uitleggen waarom ook mijn onderzoek niets aan projectmanagement gaat veranderen.

Het fascineert me al jaren dat er zoveel projecten falen, maar we stug blijven redeneren, handelen en ontwikkelen vanuit datzelfde stugge perspectief. Een perspectief dat gekenmerkt wordt door plannen, plannen beheersen en een ongekend groot streven naar ‘grip op het project’ (whatever that may be). En dat terwijl er in het algemeen management hele mooie stromingen, gedachten en visies volop inspiratie (kunnen) bieden. Ik noem u zelforganisatie, bezieling, ont-structureren en mindfullness, maar de rij is eindeloos. Dit soort gedachten gebruik ik, samen met een aantal projectsuccesfactoren voor complexe projecten, om een nieuwe aanpak voor taaie projecten te ontwerpen: Value-Based Project Management. Maar ook die gaat de wereld niet veranderen.

Het alom bekende en geaccepteerde blauwdenken van De Caluwé & Vermaak is namelijk een selffulfilling prophecy. Binnen het blauwdrukdenken is de maakbaarheid van een probleem, een proces naar een oplossing of de oplossing zelf, per definitie waar. Want in het blauwdrukdenken kun je elke situatie analytisch doorgronden, en dus is het maakbaar. En als je het niet analytisch kunt uiteenrafelen is het dus niet maakbaar en dus niet waar.  Geen wonder dat projectmanagement bol staat van termen als checklists, formats, risico-analyses, exceptions, planning en beheersing. Want in een maakbare wereld, máák je vooral checklists, formats, en zo voort… Mooi toch?

Geeldrukdenken: Consensus bereiken via een onderhandelingsproces
Blauwdrukdenken: De beste oplossing maken en implementeren via een rationeel proces
Rooddrukdenken: Mensen op de juiste manier motiveren via een sociaal proces
Groendrukdenken: mensen laten leren en bekwamer laten worden via een ontwikkelproces
Witdrukdenken: Spontane evoluties helpen door ruimte te geven via een dynamiserend proces

 

En mocht zich dan een geval voordoen waar het net even anders loopt dan gepland (en we dit niet kunnen verkopen als change of exception), dan gaan we daarover onderhandelen. Want daar waar draagvlak voor de blauwe aanpak ontbreekt, commitment niet geregeld is of er stakeholders met andere belangen opduiken, vormen we via het geeldrukdenken een coalitie die de change of exception alsnog goedkeuren en we dus kunnen doorgaan in de beoogde blauwe richting.

Blauw en geel domineren binnen projectmanagement en houden zichzelf in stand. Elke andere kleur uit de regenboog van De Caluwé & Vermaak verliest het van blauw en geel, want het verloop is minder voorspelbaar (rood), het eindresultaat minder SMART (groen) en de weg ernaartoe minder beheersbaar (wit). Dus per definitie niet maakbaar zoals blauw pretendeert. In het kwaliteitsmanagement heeft blauw gewonnen, in het kennismanagement loopt blauw voorop, dus wie zijn wij om te denken dat we projectmanagement (blauw geboren, want in de bouw geboren) blauw kunnen verslaan?

(Kenmerken van kleurendrukken uit: Vermaak, 2009, Plezier beleven aan taaie vraagstukken)

8 thoughts on “Projectmanagement verandert nooit!”

Maik van Rossum 7 jaar ago

Nicoline,

Interessant stuk, het geeft de huidige situatie volgens mij goed weer! Wel heb ik zo mijn bedenkingen bij de eindconclusie, in zoverre dat beide voorbeelden over “management” gaan: het meetbaar maken van kwaliteit en het beheersbaar maken van kennis (het nieuwe goud)… beiden vanuit blauwdrukdenken.

Even los van wie of wat er wint: de vraag is of in het geval van bijvoorbeeld kennismanagement, in veel gevallen het gewenste en feitelijk het basisdoel ervan wordt bereikt? Hoe waardevol is de plat geslagen kennis nog? Onder controle brengen is één, maar het effectief ontsluiten / hergebruik van kennis (of liever gezegd informatie), kent een grotere uitdaging vanuit het blauwdrukdenken.

Wat mij betreft dus een leuk onderwerp voor een discussie, waarbij uiteraard de toekomst zal uitwijzen of het blauwdrukdenken zal blijven gehandhaafd. Waarbij het huidige projectmanagement inderdaad altijd hetzelfde zal blijven…

Vrolijke groet,
Maik van Rossum
http://twitter.com/maikr

Ed van der Tak 7 jaar ago

Evolutionair gezien is het volgens mij niet zo heel vreemd dat blauw de boventoon voert. Niet alleen is het de kleur van het water waarin al het leven is ontstaan maar tevens heeft vooruitdenken in een evolutionair proces een hele andere waarde. We zijn als mens (persoonlijk) te kort op deze aarde om vanuit een lange termijn gedachte de wereld (lees projectmanagement) te veranderen. Veranderingen in de evolutie vinden/vonden plaats door aanpassingen aan je omgeving, toevalligheden (uitsterven andere soorten) maar niet vanuit een lange termijn visie. Zo werkt evolutie nu eenmaal niet, we zijn dus gewend om de zaken op korte termijn en binnen ons aandachtgebied zo goed als mogelijk te ‘beheersen’. Dus de samenwerking met de kleur geel is in dit perspectief een logische.

Ons ‘moderne’ vooruitdenken (de laatste duizend jaar) zou natuurlijk wel degelijk een verandering in de evolutie kunnen betekenen. Vanuit dat beeld is ook een verandering binnen projectmanagement niet ondenkbaar. Zelf denk ik dat er een paar dingen zijn die hierop van invloed kunnen zijn namelijk:

– een toename van het % vrouwen in, de door mannen gedomineerde, projectmanagement rollen. Al las ik recent dat vrouwen meer mannelijke trekken (uiterlijk) gaan vertonen.
– meer globalisering en daardoor meer internationale (cultuuroverstijgende) projectsamenwerkingen die er voor zorgen dat andere vaardigheden belangrijker gaan worden.
– noodzaak voor langere termijn oplossingen, bv ivm de groei van de wereldbevolking, die ons dwingen om voorbij de periode van ons eigen aanwezigheid op deze wereld te denken.

Ondanks het feit dat dit alles nog wel een paar honderd jaar zou kunnen duren denk ik dat dit wel degelijk een andere kijk op projectmanagement kan betekenen (projectmanagement in 2300?). Als wij nu al de basis hiervoor zouden kunnen leggen dan zijn we toch goed bezig!

Marcel Nooijen 7 jaar ago

Projectmatig werken verandert wel degelijk!

dank voor de interessante blogpost waarin projectmatig werken en het denken in kleuren van verandering worden gecombineerd. Mijn conclusie is minder sceptisch, namelijk: projectmatig werken is wel degelijk aan het veranderen. Het is maar waar en hoe je kijkt!

In leergangen die ik voor projectleiders ontwikkel & faciliteer daag ik hen uit zich naast gele en blauwe compenties te bekwamen in rode, groene en zelfs witte manieren van naar projecten kijken. Inzichten uit bijvoorbeeld de waarderende benadering (versus gapgericht kijken), oplossingsgericht werken en implementeren in projecten opvatten als ‘meer gemeenschappelijke werkelijkheid creëren’ bieden daarvoor zeer inspirerende aanknopingspunten! Projectmatig werken verandert, evenals het delen & ontwikkelen van kennis. En over kwaliteit wordt op veel plekken ook al anders gedacht dan enkel het managementperspectief!

Met waarderende groet!
Marcel Nooijen
Twitter @MarcelNooijen

Erwin Rademaker 7 jaar ago

Ik zie steeds meer parallellen tussen meteorologen en projectmanagers: beiden proberen op hun manier de toekomst te voorspellen en neigen te denken dat beter te kunnen doen naar mate er meer detailinformatie en procedures beschikbaar zijn. Daardoor verschuift het accent bij beiden naar de juistheid van het voorspellen. Welnu, ik kan verklappen dat ik me hier totaal niet meer mee bezig hou. Niets is zeker, en zelfs dat niet!

John Hermarij 7 jaar ago

Ik weet niet of iemand het al eens een keer gezegd heeft (waarschijnlijk wel) maar scepsis is een goed begin voor dieperliggende principes. Ik weet niet of blauw of geel domineren, omdat ik niet eens weet of er wel zoiets is als blauw en geel, het is ook maar een model dat iemand heeft geroepen en daarna wordt nagepraat.

Maar ik ben het wel met je eens dat jouw onderzoek waarschijnlijk op korte termijn niets zal veranderen aan projectmanagement, misschien dat het een ander licht zal werpen. Het waarom ligt hem denk ik niet in geel-blauw of wat voor dominantie dan ook, maar in het denken in methoden en niet meer in technieken.

Toen ik dertig jaar geleden mijn eerste stappen in projectmanagement zette, leerde ik technieken om te plannen, te organiseren, etc, verwacht werd dat ik die technieken inzette in mijn project. Daarna is (mogelijk door het succes van PRINCE2) de grote methoden golf gekomen, waardoor het niet meer gaat om beheersing van projecten, maar om beheersing van projectmanagement. En dat is een zijstap, waarvan ik denk dat die onwenselijk is.

Ik denk dat we niet zitten te wachten op een nieuwe methode (Value Based Project Management, is dit overigens hetzelfde als het gelijknamige boek van Kerzner?), maar veel meer naar een inzicht in welke technieken nu een bijdrage leveren aan het toevoegen van waarde op projecten. Maar los daarvan een andere reden waarom ik denk dat je gelijk hebt dat jouw methode niets zal veranderen is omdat je waarschijnlijk de “machtstrijd” gaat verliezen.

De acceptatie van een methode is toch vooral een gevecht om het gelijk, wie heeft de slimste verkoopargumenten, welke opleiders bieden deze het meeste aan (kortom waar kunnen we het meeste mee verdienen).

Betekent dit dan dat je je onderzoek moet stoppen? Dat denk ik niet, want op zijn minst geeft het ons inzicht in de onderliggende principes van falen dan wel slagen.

Leon Dohmen 7 jaar ago

Om maar even bij de kleurentheorie te blijven:
Ik zie in de praktijk van projectmanagement dat ook andere kleuren dan blauw en geel aan bod komen. Welke kleuren nodig zijn hangt af van de aard van het project. Een project waarbij het zwaartepunt ligt bij technologieverandering dien je anders te sturen (dat kan best blauw zijn) dan een project waarbij het zwaartepunt ligt bij organisatieverandering of een verandering van werkinhoud van management en medewerkers (bij bijvoorbeeld het in gebruik nemen van een nieuwe IT-oplossing). Bij dit laatste is wellicht groen een goed passende kleur.

Samengevat:
Blauw of geel (of een andere kleur) is op zich niet goed of slecht. Het gaat er volgens mij om dat je een passende kleur kiest voor je project. Ik zie in de praktijk dat daar wel degelijk meer aandacht voor is.

Teun van Aken 7 jaar ago

Wel veel aandacht Leon, dat klopt, maar met aandacht schieten we niet veel op. Het moet wel aandacht zijn voor de juiste dingen en daar vervolgens naar handelen. Volgens mij is dat een deel van de strekking van het betoog van Nicoline Mulder.
We worden volgens mij bedolven met aandacht voor dingen die er niet of weinig toe doen. Ik hoef niet uit te leggen, hoop ik, welke dingen dat zijn.

Jan Coerts 6 jaar ago

Ik ben recent als Project Manager geinterviewed (RUG-studenten) over het model van de Caluwe. Zelf heb ik het model van de Caluwe altijd geinterpreteerd als zou er een evenwichtige verdeling moeten zijn over de kleuren wanneer je iets gaat veranderen. M.a.w. als je slechts een mono-cultuur van 1 of 2 kleuren toepast dan vraag je om problemen. De vraag is dus hoe krijg je Opdrachtgever en Projectleider zover dat in organisatie en in teamsamenstelling al deze kleuren naar voren komen.
Technieken om dat te doen zijn inderdaad naar de achtergrond geschoven door de overload aan methoden en de monocultuur in methoden (Prince!!); Wanneer je je meerdere project management methoden kunt toepassen en dat ook hebt gedaan dan ontdek je als vanzelf dat je op zoek moet naar de ontbrekende kleuren en suppletie moet toepassen als ze ontbreken. Oh ja wat mij betreft is de stelling te verdedigen dat ‘als een project geen waarde toevoegt het niet uitgevoerd moet worden, m.a.w. de business case moet dus zo geschreven zijn dat je kunt zien welke waarde wordt toegevoegd….

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *