Het leed dat Projectmanagement heet

Wetenschap legt het af tegen geloof

We hebben er het laatste decennium weer een geloof bij gekregen: Projectmanagement. Neem nu de economie… Dankzij de economen hebben we al weer een aantal jaren een nieuw zorgstelsel, met veel keuzemogelijkheden voor de ‘consument’. Hoe weten de dames en heren politici eigenlijk dat wij gelukkiger worden van veel keuzemogelijkheden? Is daar onderzoek naar gedaan?

We willen helemaal niet kunnen kiezen. We willen gewoon goed verzorgd zijn. We willen helemaal niet telkens weer kunnen beslissen welke stroomleverancier we nu weer zullen nemen. Gewoon op tijd, tegen de laagst mogelijke prijs betrouwbare stroom. Maar economen lieten ons ‘geloven’ dat marktwerking in die sectoren beter was voor de prijs-kwaliteitverhouding. Piet Moerman, een gepromoveerd economisch wetenschapper, heeft laten zien dat er geen enkel goed doortimmerd economisch wetenschappelijk onderzoek bestaat dat aantoont dat marktwerking goed is voor de prijs-kwaliteitverhouding. Anders gezegd: economie is een seculier geloof geworden.

Zo ook de klimatologie. Al decennia woedt er binnen die wetenschap een strijd over de vraag of de opwarming van de aarde een kwestie van toenemende CO2-uitstoot is, en dus veroorzaakt door de mens, of dat het om natuurlijke oorzaken gaat. Steevast worden de sceptici van de CO2-theorie de mond gesnoerd en worden hun onderzoeksbevindingen door wetenschappelijke tijdschriften geweerd. De Leidse hoogleraar Artur Rörsch spreekt zelfs van wetenschapsfraude. Rörsch spreekt van een ‘klimaatkerk’, waarin de gelovigen elkaar opjutten.

Nu is daar een derde geloof bijgekomen: projectmanagement. Niet te verwarren met projectleiderschap, want dan gaat het om mensen, om passie, vertrouwen en samenwerken. Bij projectmanagement gaat het om beheersing van dat wat ten principale onbeheersbaar is. Want zeg nu zelf: een project gaat altijd om iets in de toekomst. Over die toekomst en hoe die te bereiken kunnen we wel meningen hebben, maar geen kennis, geen zekerheid. Maar niettemin blijven we geloven in gedragsregels, in beroepscodes en certificering. Terwijl we weten dat het niet werkt en alleen tot nodeloze bureaucratisering leidt. Nog even, en het vak is niet leuk meer, dan wordt beroepseer beroepszeer en ontstaat het leed dat Projectmanagement heet.

Goed doortimmerd onderzoek doen naar kritieke factoren voor succes? Dat doen we niet. Zelfs het schaarse onderzoek dat er is, lezen we niet. We vertrouwen liever op de veredelde ervaring van auteurs van boeken als “101 gouden regels voor …”. U kent ze ongetwijfeld. En deze website doet daar dapper aan mee, getuige de oppervlakkige bijdragen.Ik dacht dat projectmanagement een serieus vakgebied was.

Columns mogen natuurlijk gebaseerd zijn op eigen ervaring, vooral als ze aanzetten tot kritisch denken. Dus redactie: ga daar mee door! Maar artikelen moeten wat mij betreft gefundeerde kennis bevatten, gestoeld op onderzoek dat de toets van de wetenschappelijke kritiek kan doorstaan. Wellicht kan de redactie zich eens buigen over criteria voor beoordeling en plaatsing van artikelen. En alleen boekentips voor doortimmerde studies. Of heeft op deze website wetenschap het ook afgelegd tegen geloof?

21 thoughts on “Het leed dat Projectmanagement heet”

Willem Mastenbroek 7 jaar ago

Beste Teun

Dat project management beter kan en moet, daar zijn we het over eens. Niemand wil dat ‘Het leed dat projectmanagement heet’ voortwoekert. Maar nu de remedie. Moeten we het van de wetenschap hebben? Welke wetenschap bedoel je. Ik houd mij aanbevolen voor kennis waar we, in de praktijk van het projectmanagement, het leed waar jij melding van maakt, mee kunnen voorkomen. Waar is die te vinden? Of is die kennis er niet? Maar die kennis zou dan wel op deze site moeten verschijnen?
Of betreft het hier het type kennis dat, zoals jij beschrijft in de economische wetenschap de plank volkomen mis heeft geslagen? Wellicht kan jij met een goed artikel op deze site laten zien wat jij bedoelt.

Je kritiek op de bijdragen hier vind ik overigens onterecht. Op deze site heb ik al een paar sterke artikelen aangetroffen. Artikelen die met een scherpe analyse van de manco’s komen. En vervolgens niet met ‘Nader onderzoek is gewenst’ maar met aanbevelingen voor de oplossing. En dan zo’n column als “Projectmanagement is kinderspel”; dat is toch een juweeltje! Wetenschappelijk? Zo’n tekst legt de vingen op een kritieke valkuil en laat bovendien zien in welke richting we de oplossing moeten zoeken. De dingen simpel kunnen houden en de essentie eruit kunnen lichten in 1 A4tje, daar hebben we in de praktijk wat aan. Ik heb liever meesterschap van ervaren professionals dan zogenaamde wetenschap.

Beste Teun, ik blijf benieuwd naar een bijdrage van jouw hand volgens jouw eigen maatstaven.

Mvg/Willem

John Hermarij 7 jaar ago

Eigenlijk ben ik het wel eens met de stelling van Teun. Er zijn veel meningen over wat nu goed projectmanagement is, maar is een mening ook een feit, en als we het hebben over projectmanagement hebben we het dan wel over hetzelfde?
Er wordt wel onderzoek gedaan naar projectmanagement, maar het meeste onderzoek bestaat uit vragenlijsten aan projectbetrokkenen en die geven hun mening wat wel en wat niet bijdraagt aan projectsucces, de kritische vraag die ik dan heb, je kunt wel een mening hebben, maar dat wil nog niet zeggen dat dit een goede mening is. Ik durf te wedden dat elk onderzoek zal uitwijzen dat de soft-skills de belangrijkste succesfactor is voor een project, waarom? Ik zou de hypothese willen voorstellen: “omdat we dit de laatste 10-15 jaar tegen elkaar roepen, en dus zal iedereen dat vinden”, of dit zo is, ik weet het niet want ik heb daar geen onderzoek naar gedaan, maar heb een sterk vermoeden dat een echt onderzoek iets anders zal uitwijzen. En nu gaat iedereen door de soft skills, want dat is belangrijk. Echter … Onlangs had ik iemand in een training die dyscalculie had, en er echt van overtuigd was, dat projectmanagement een goede carrierestap was, ik zie de eerste planning en budget al met spanning tegemoet.
Het leed dat projectmanagement heet, uit zich in Nederland in twee scholen degenen die achter de methoden zoals PRINCE2 staan en certificeringen zoals IPMA aanprijzen en een tweede school die zich daar tegen afzet door te spreken over ‘spelen’, ‘verbinden’, ‘passie’ en meer van dit soort termen. Waarschijnlijk zal de eerste school het gaan winnen, is mijn verwachting, omdat deze het meest tastbaar en meetbaar is. Maar is het vakgebied daarbij gebaat? Ik weet het niet, want ik heb daar geen onderzoek naar gedaan.
De oproep van Teun om kritischer te zijn ten aanzien van alle mooie praatjes ondersteun ik bij deze, ik vraag me af in hoeverre dit vrucht zal afwerpen, omdat degenen met een afwijkende mening vaak snel monddood gemaakt wordt, nu nog in eerste instantie met een fluwelen handschoen in de vorm van de reactie van Willem, maar wat zou er gebeuren als we bij elke column de vraag stellen WAAROM?

Jan Verbeek 7 jaar ago

Projectmanagement is een vak dat professioneel uitgeoefend de verbinding legt tussen de harde cijfermatige en methodische aanpak en het meer? gepassioneerde mooie projectmanagement.
De projectmanager die ondanks discalculi zijn controle organiseert en bovendien notie heeft van veranderkundige aspecten. Die in zijn team EN zijn project-omgeving het voor elkaar krijgt dat het gezegd wordt wanneer er iets niet dreigt te lukken. De sfeer weet te creëren waarin wordt OMgedacht zodat resultaten gehaald worden voor de businessdoelen van dat moment.
Zo’n projectmanager gebruikt EN ontstijgt de blauwe toolbox. Heeft het talent en de visie om telkens weer de juiste situationele aanpak te creëren voor weer een uniek project. Dat laat zich niet vangen in IPMA of Prince2 al zal ik het nut daarvan niet betwisten. Knap voor wie dit wetenschappelijk weet te vangen. Eerlijk gezegd denk ik dat lijn-activiteiten geschikter zijn om herhaalbaar onderzoek op los te laten.

John Hermarij 7 jaar ago

Dit zijn een heleboel ENnen, en je zou gelijk hebben wanneer de veronderstelling klopt dat al die ENnen bij elkaar geen lege deelverzameling oplevert.

Ik weet het niet zeker, maar ik denk dat je eerste volzin: “projectmanagement is een vak dat professioneel uitgeoefend de verbinding legt tussen de harde cijfermatige en methodische aanpak en het meer gepassioneerde mooie projectmanagement.” – ik denk dat dit hetgene is waar Teun een beetje op doelde – IK HOOP DAT TEUN ZICH NU WEER MENGT IN DE DISCUSSIE – prachtige zin, ik ben het er helemaal mee eens, maar ik kan er niet mee, want wat is:
– professioneel projectmanagement
– verbinding leggen
– gepassioneerd mooi projectmanagement

En dan – en ik hoop dat je bij me blijft, want ik wil je niet afkraken, maar slechts kritsch kijken naar managementtaalgebruik – wat bedoelen we met:

– omdenken
– resultaten voor de businessdoelen
– business
– de juiste situationele aanpak weet te creeren
– uniek

Het klinkt allemaal goed, maar wat betekent dit nu voor de doorsnee projectmanager, in zijn dagelijks werk.

En dan als klap op de vuurpeil je twijfel of dit wetenschappelijk is te vangen – EN IK NODIG TEUN UIT OM HIER OP TE REAGEREN – stel nu eens dat dit waar is. Dan is geen enkele uitspraak over projectmanagement te toetsen en zijn we overgeleverd aan de adviseur met de vlotste en de meest overtuigende babbel en volgers. Ik moet er eerlijk gezegd niet aan denken en ik ben het eens met teun dat we moeten zoeken naar een onderbouwing van hetgeen we denken dat waar is.

Jan Verbeek 7 jaar ago

Als projectmanager vraag ik me dan af: wat is het doel van onze discussie ? We zijn allemaal gericht op verbetering van de uitvoering van projecten. De vraag is wat mij betreft in hoeverre de wetenschap hierin kan helpen in het besef dat elk project weer anders is. Wat kun je dan door onderzoek aantonen ? Welke projectmanagers bij herhaling succesvol zijn en waarom ? Ligt dat aan hun competenties, hun projectomgeving, de kunst om toevallige omstandigheden succesvol samen te brengen ?
Projectmanagers doen werk dat de lijn normaal gesproken niet zelf voor elkaar krijgt. Dat blijkt vaak, juist daarom, geen sinecure te zijn. De vraag is welke smeerolie in projectmanagement de haarlemmerolie het meest benadert.

Wat ik in mijn voorgaande bijdrage duidelijk wilde maken is dat geen enkele methode heilig is. Maar dat methodisch werken in combinatie met genoemde vaardigheden (op de toolbox staan in plaats van erachter) succes kan brengen. Garantie vooraf is moeilijk te geven aangezien elke project weer een andere set van competenties vraagt. Nog even een toelichting op de managementtermen:

➢ OMdenken is ontleend aan Berthold Gunster zie http://acc.omdenken.nl/
➢ Projectresultaten (een werkend informatiesysteem) om businessdoelen (minder fouten met minder mensen) te bereiken
➢ Business de primaire lijnactiviteit (verzekeren) waar het project een bijdrage aan levert
➢ Juiste situationele aanpak, ik refereer hierbij aan de verschillende stijlen van situationeel leiding geven maar dan in de projectenwereld; en bedoel daarmee dat niet alle projectmanagement-tools voor elk project ingezet hoeven te worden
➢ Uniek, elk project is anders

Nog 1 opmerking over projectmanagers en projectleiders. Een projectmanager kan alle project-kpi’s heel goed managen en zorgt dat de bomen zo efficiënt mogelijk worden gekapt.
Een projectleider zorgt er voor dat in het juiste bos hout wordt gekapt en het goede pad wordt bewandeld.
In mijn bijdragen heb ik de term projectmanager in ruime zin gebruikt dus inclusief de bovenstaande betekenis van projectleider.

Willem Mastenbroek 7 jaar ago

We willen gefundeerde en bruikbare kennis om projecten goed te managen. Als wetenschappelijk onderzoek dat kan opleveren, prima! Maar gebeurt dat ook? John schrijft in zijn eerste reactie dat dat veel onderzoek niets voorstelt omdat het ook maar meningen zijn. Even later weet John reeds te melden wat uit onderzoek zal blijken. Dit getuigt niet van veel vertrouwen in wetenschappelijk onderzoek. Dit is niet alleen bij John het geval. De kritiek op en de twijfel over de kwaliteit en toepasbaarheid van de wetenschap op het terrein van managementdisciplines zijn wijd verbreid. Ook Jan vraagt zich af “… in hoeverre de wetenschap kan helpen in het besef dat elk project weer anders is. Wat kun je dan door onderzoek aantonen?”

Mijn voorstel is om de ervaringen van professionals serieus te nemen. Daar ligt het begin. ‘De wijsheid zit in het doen.’ En dan niet de ervaring van één persoon maar van de community van professionals. Het is mijn overtuiging dat de ontwikkeling van onze kennis over beter managen en organiseren, inclusief beter projectmanagement, daarmee gebaat is.
Om allerlei redenen doen wetenschappers slechts zeer beperkt mee in deze vorm van kennisontwikkeling. Dat is jammer ; ze zouden wel degelijk daarin een belangrijke rol kunnen spelen. Dit zal hopelijk veranderen maar het is niet anders. Onlangs heeft Arnold Godfroij in zijn afscheids college ‘De kloof tussen theorie en praktijk’ uiteen gezet hoe dat komt.

Ondertussen staat in de praktijk de ontwikkeling van belangrijke managementdisciplines niet stil. Ervaring is en blijft een prima leermeester. Zo zijn op terreinen als financieel management, supplychain management, organisatieontwerp, klantgerichter werken, marketing en procesmanagement flinke slagen gemaakt. Strategie, besturing, organisatie-cultuur en verandermanagement staan ook niet stil

Dat geldt ook voor projectmanagement. In de praktijk zijn er onmiskenbaar interessante ontwikkelingen. Deze worden door mensen met een nauwe band met de praktijk soms verzameld en verspreid, voor het grootste deel buiten de universiteiten om.

Met elkaar hebben we honderden projecten meegemaakt. Een vrije uitwisseling van ervaringen en ‘lessons learned’ zet aan het denken en laat soms bepaalde patronen zien. Maar waar gebeurt dat? Ik hoop dat deze site daar een rol in kan spelen.

Noot: Arnold Godfroij, ‘De kloof tussen theorie en praktijk’ ManagementSite, 2010
http://acc.managementsite.nl/9578/strategie-bestuur/kloof-tussen-theorie-praktijk.html

Willem van de Kerkhof 7 jaar ago

Ik ben geen projectmanager. Maar als een volstrekt uit de duim gezogen goeroe-artikel over ’10 manieren om’ op deze site een projectmanager inspireert waardoor die beter werk aflevert of zijn werk met meer plezier doet: dan is het doel van deze site toch bereikt?

Beoordeel daar de kwaliteit van de site en de artikelen. En niet op het discutabele feit of een artikel uit de wetenschap of uit de praktijk komt. Ze zijn allebei niet goed of slecht, het gaat erom wat een projectmanager ermee doet. En die kan ik alleen maar aanmoedigen om dat zelf te bepalen en zelf te ervaren wat wel en niet voor hem/haar werkt.

PS: “ik wil geen keuzes maken, maar alleen zo snel mogelijk tegen de laagst mogelijke prijs betrouwbare stroom.” Dat is hetzelfde als “ik wil geen moeite doen, maar alleen maandelijks zoveel mogelijk geld overgemaakt krijgen en wel voldoening hebben”. Wat stom dat niemand dat schijnt te snappen waardoor ik nog steeds niet lekker uit kan slapen door de week…

Teun van Aken 7 jaar ago

Om te beginnen wil ik degenen die reageerden bedanken voor hun reacties. Ik zie daarin vooral ondersteuning voor mijn betoog dat de kloof tussen wetenschap en praktijk erg groot is. De oorzaak ligt ongetwijfeld bij beiden. Wetenschappers doen te weinig relevant onderzoek en publiceren bovendien niet in media die praktijkbeoefenaars lezen. En praktijkbeoefenaars doen te weinig moeite om wat er wel is te lezen en reiken bovendien de wetenschap geen onderzoek agenda aan.
Ik zal hier later in een apart artikel dieper op ingaan. Hier enkele reacties op de verschillende bijdragen aan deze discussie.

Allereerst ervaring. Als ervaring een belangrijke leermeester zou zijn, zoals Willem Mastenbroek zegt, dan snap ik niet waarom er minstens 25 jaar steeds weer dezelfde dingen fout gaan. We (ook praktijkbeoefenaars) weten dat ca. 80% van de fusies en reorganisaties hun beoogde resultaten niet boeken. We weten dat bij ICT-projecten altijd tijd en kosten worden overschreden en dat de resultaten vaak bedroevend zijn. En toch gaan we ermee door. Dus naast het niet benutten van ervaring gebruiken we onderzoek dat er wel is ook niet eens.

Goed dat Jan Verbeek onderscheid maakte tussen projectmanagement en projectleiderschap. Dat deed ik ook uitdrukkelijk en heb het hier over projectmanagement. Dat daar geen wetenschappelijk onderzoek naar gedaan zou kunnen worden, heeft Mastenbroek gelukkig al tegengesproken. Met wetenschappelijke kennis, Mastenbroek vroeg hiernaar, bedoel ik uiteraard de kennis gebaseerd op de uitkomsten van kwantitatief onderzoek, waarbij met behulp van statistische technieken de samenhang tussen variabelen wordt blootgelegd. Mijn proefschrift, dat Mastenbroek ongetwijfeld kent, is daar een (schaars) voorbeeld van, maar kennelijk bij de andere auteurs niet bekend. Naast kwantitatieve methoden van onderzoek zijn ook kwalitatieve methoden bruikbaar in ons vakgebied en worden ook daadwerkelijk gebruikt. In het beloofde artikel kom ik daarop terug.
En inderdaad Jan Hermarij, roepen net zo lang volhouden totdat velen dat ook roepen is geen wetenschappelijk onderzoek, dat is hoogstens na-apen, de oorzaak van veel hypes. En de vragenlijsten waaraan je refereert zijn zelden getoetst op betrouwbaarheid en validiteit en ontstijgen daarmee de Libelle-lijstjes vast niet.

Nog enkele woorden over de “10 manieren om” van de duimende goeroe die Willem van de Kerkhof ten tonele voert. Natuurlijk is het mooi als iemand daar wat aan heeft. Maar de klinisch psychloog Van der Does heeft naar aanleiding van een onderzoek dat hij deed eens opgemerkt: “Je kunt geen therapie zo bizar bedenken of er is wel een patiënt die ervan op zal knappen, als is het maar voor een tijdje”. Maar het doel van deze website lijkt me niet te zijn het bedenken van al dan niet bizarre gedragsregels of methoden waar een enkeling voor een tijdje wat aan heeft.

Zoals gezegd, ik zal op dit alles later terugkomen. Het zal vermoedelijk meer zijn dan het ene A4tje met de essentie, waar Mastenbroek aan refereerde, maar ik zal mijn best doen.

Willem Mastenbroek 7 jaar ago

Hoe komen we aan bruikbare kennis?

Hier wil ik een lans breken voor het kwalitatieve onderzoek waar Teun ook melding van maakt. Ik bedoel case beschrijvingen en ervaringen. Cases laten patronen zien. Van patronen kun je veel leren. Na een een serie ervaringen met projectmanagement zien mensen doorgaans steeds meer punten van herkenning. Dat zijn de interessante factoren. Daar liggen de valkuilen; daar vind je ook de hefbomen. Sommigen bagatelliseren deze kennis met ‘Dat is niet meer dan een subjectieve beleving’. Maar als die beleving herkend wordt door andere professionals en sterk overeenkomt met eigen ervaringen wat is het dan? En als de ‘lessons learned’ in print en op het net door nog meer mensen herkend worden en overeind blijven in onderlinge discussies en in het gebruik, wat is het dan? Ik denk dat we dan goede inzichten en handvatten in handen beginnen te krijgen. Ik denk bovendien dat de kans dat deze inzichten steeds vaker gebruikt worden flink toeneemt. Immers zelfs de beste ervaringen en inzichten verpieteren in sociaal isolement. Waar men niet over leest of praat, wordt ook niet toegepast! Kennis over beter managen en organiseren komt pas tot wasdom in een sociaal en collectief leerproces. Zo’n collectief leerproces van ervaringen uitwisselen wordt uiteraard vergemakkelijk door de nieuwe media.

Hier zou ik het bij kunnen laten, want wat kan het schelen of we dit wetenschap noemen of niet. Toch nog even voor de liefhebber: Er zijn zeker wetenschappers die aan de hand van ervaringen en casebeschrijvingen kennis genereren. Gelukkig! Maar dit type kennis heeft onmiskenbaar een lage wetenschappelijke status. Als niet met statistische methoden iets aangetoond wordt dan wordt het niet erg serieus genomen. Ik ben het daar hartgrondig mee oneens. Als er iets te tellen valt dan moeten we dat zeker doen maar het is en blijft een hulpmiddel en niets meer. De mathematisering van de managementwetenschappen en nog breder de menswetenschappen heeft geleid tot een grootschalige trivialisering. Zie http://bit.ly/cOQJRr

Heel jammer want ik denk dat wetenschappers bij de bovengenoemde manier van werken een belangrijke rol kunnen spelen. Gelukkig zijn er nog niches aan universiteiten en hogescholen waar de mogelijkheid daartoe bestaat.

Willem 7 jaar ago

Kennis ontstaat door dingen te doen.
Wetenschappers mogen daar naar kijken en modellen maken en ‘bewijzen’ wat werkt.
Maar wie zijn die projectmanagement-wetenschappers en waar zijn ze en vooral wat doen ze?

Ik ken maar een paar namen (Rodney Turner, Peter Storm). De wetenschap heeft m.i. nog te weinig kunnen doen om de slagingspercentages van projecten te verbeteren.

Ik ben geen wetenschapper. Ik run al bijna 5 jaar een kennisportal (serendipi-tijd.nl) voor en door projectmanagers. Met als doel kennis te delen en elkaar te inspireren. Of dat helpt weet ik niet. Ik blijf er mee doorgaan. Je bent welkom.

Je bent ook welkom bij de wedstrijd die ik heb uitgeschreven voor de innovatie van het projectmanagement-gereedschap. Doel is ons vak te professionaliseren.
Ik vermoed dat er geen wetenschappers meedoen aan deze wedstrijd.

Willem Mastenbroek 7 jaar ago

Beste Willem

Onder het motto ‘De wijsheid zit in het doen’ zie ik van alles gebeuren op deze site. Er gaat nog veel meer bijkomen! Kijk ook eens op de kennisbank (managementsite.nl/kennisbank) van het ManagementSite Netwerk bij het onderwerp ‘Projectmanagement’.

Teun van Aken 7 jaar ago

Ik zal me nog één keer mengen in deze discussie en me dan toeleggen op het afmaken van het beloofde artikel dat inmiddels in de steigers staat.
De beide Willems laten zien dat zij ware gelovigen zijn of op zijn minst daar trekken van vertonen. Ik respecteer beide heren, die ik ook persoonlijk ken, zoals ik alle gelovigen respecteer. Maar als het over ons vakgebied gaat betreur ik dat. Ik licht dit toe.
De beste definitie van geloof die ik ken is van de apostel Paulus in Hebreeën 11:1 (staat ook in de dikke van Dale): Geloof is de zekerheid van de dingen die men niet ziet en het bewijs van de dingen die men hoopt. Onderzoek, bewijs leveren, het is allemaal niet meer nodig. Het is gewoon zo.

Waarin geloven de beide heren en hebben er een rotsvast vertrouwen in: van ervaring wordt geleerd en wijsheid zit in het doen. Nu kan het aan mij liggen, maar ik zie geweldig veel voorbeelden van het tegendeel, zeker in ons vakgebied. Slechts enkele voorbeelden kunnen dit illustreren.
Atos Origin deed een inventarisatie (benchmark schijnt dat tegenwoordig te heten) naar het succes van projectmanagement. Wat blijkt: 88% van de projecten starten goed, maar van de business case is aan het eind slechts 41% over. Over de oorzaken wordt niets gezegd, maar een oplossing heeft Atos wel: professionalisering van met name Project Portfolio Management (bron: http://www.nl.atosoriging.com).
Het in 2009 ingevoerde informatiesysteem BVH van de politie werkt in januari 2010 nog steeds niet goed en er worden noodmaatregelen getroffen (bron: Computable, 2 februari 2010). En we weten dat het communicatiesysteem C2000 nog steeds niet goed werkt. Hoeveel miljoenen belastinggeld hiermee is gemoeid is niet duidelijk.
De ontwikkeling van het informatiesysteem Cajis voor het gevangeniswezen wordt gestopt. Kosten 12 miljoen aan belastinggeld (bron: Trouw, 14 september 2010). De overheid geeft jaarlijks 4 à 5 miljard aan ICT-projecten uit, die geheel of goeddeels mislukken (bron: rapport van de Rekenkamer 2007). Als oorzaken worden genoemd te hoog ambitieniveau en te gemakkelijk wensen van gebruikers honoreren. Volgens mij weten we dit al jaren, maar waarom we dit blijven doen, wordt niet duidelijk.
Naast de ICT-wereld is er nog een vakgebied dat uitblinkt in niet leren van ervaring: de grote infrastructurele projecten, die al tientallen jaren in tijd en geld enorme overschrijdingen laten zien.

Nu ben ik het met Willem Mastenbroek geheel eens dat je niet kunt leren van ervaring als die in sociaal isolement verpieteren (mooi uitgedrukt Willem). Maar volgens mij is dat geheel niet aan de orde. Al decennia lang worden er vele ervaringen uitgewisseld, met name in beroepsverenigingen als PMI en IPMA (beide in de ICT-wereld), in o.a. de NVP en de Ooa (in de HRM- en advies-wereld) en het PGP (Platform Gemeentelijk Projectmanagement). En wordt er ook veel over geschreven, waar onder in Projectie, het door projectmanagers waarschijnlijk meest gelezen tijdschrift. En kijk eens naar de vele boeken over best practices in het fonds van Van Haren Publishing.

Waarom we ondanks dit alles volharden in onze overtuigingen is veel onderzocht. Lees eens de mooie samenvatting “Waarom blijven we fouten maken?” op http://www.managementsite.nl, geplaatst 17 januari jl door Hella Petit van HCG (waar Willem Mastenbroek ook aan verbonden is). Elkaar napraten, vasthouden aan het beeld van de werkelijkheid en negeren van wat niet in de kraam (dat heet deftig paradigma) te pas komt en cognitieve dissonantie zijn de bekendsten (zie ook mijn reactie op dat artikel).
Kortom heren: kom eens uit je kraam en kijk eens wat verder, o.a. in de wereld van de wetenschap, ook buiten die van projectmanagement. Daarover gaat mijn beloofde artikel.

P.S.: Willem Nooij, je moet niet zo verrast zijn als er geen wetenschappers meedoen aan je wedstrijd. Die lezen waarschijnlijk zelden je site en jij plaatst je oproep waarschijnlijk niet op sites die wetenschappers lezen. Over de kloof tussen wetenschap en praktijk gesproken.

John Hermarij 7 jaar ago

Ik denk dat je hier de spijker op zijn kop slaat: “Elkaar napraten, vasthouden aan het beeld van de werkelijkheid en negeren van wat niet in de kraam (dat heet deftig paradigma) te pas komt en cognitieve dissonantie.”

Ik denk dat dit vak (maar waarschijnlijk ook wel elk ander vak) gebaat is bij een kritischer opstelling van haar beoefenaars, ik ben al bijna 20 jaar lid van beide projectmanagement verenigingen, maar de ervaringsuitwisseling komt over het algemeen niet verder dan iemand die een presentatie/lezing (of preek) geeft en daar wat vragen over beantwoordt. Een echte kritische discussie zie je zelden.

Niet zelden is de preek een reclame voor het bedrijf van de spreker, en indien het een zzp’r is, gaat het indirect toch om een opdracht. Ik probeer altijd geinteresseerd te blijven maar dat lukt me niet. Ik vraag me wel af: is dit iets wat mensen eigen is? En hebben we te maken met een wetmatigheid die onontkoombaar is? Of is het iets dat we kunnen doorbreken, ik denk dat het laatste wel nodig is, want de veelheid aan “geloven” heeft het er niet beter van gemaakt.

Willem Mastenbroek 7 jaar ago

Beste Teun

Kennis en ervaring geven lang niet altijd de doorslag. Jij geeft een paar goede voorbeelden, met name van ICT projecten. De vraag bij uitstek bij deze voorbeelden is: Hoe komt het dat men in de bekende valkuilen blijft stappen? Je vermeldt dat in de studie van Atos Origin over de oorzaken niets gezegd wordt.

Die oorzaken zie ik in patronen van machtsrelaties en commerciele belangen. Hoe dit werkt bij ICT projecten heeft Nico Beenker goed beschreven in twee artikelen: http://bit.ly/bxaqUS en http://bit.ly/aytwTQ. Hij beschrijft ook wat je daaraan kan doen.

Is daarmee dit probleem opgelost? Nog lang niet. In sommige situaties zijn veranderende machtsbalansen een voorwaarde om beproefde kennis te doen werken. Een veel grotere bekendheid en acceptatie is dan een van de factoren. Voor zo’n collectief leerproces van sociale acceptatie en concurrentie zijn de kritische discussies en uitwisselingen die John mist, broodnodig.

Een goede reden om Teun en alle participanten aan deze discussie erkentelijk te zijn voor hun bijdrage.

Teun, ik zie uit naar jouw artikel.

Teun van Aken 7 jaar ago

Beste Willem, de artikelen waarnaar je verwijst ken ik uiteraard. Het gaat bij het genoemde onderzoek inderdaad om het vinden van oorzaken en verbanden tussen verschillende variabelen. Ik ben in alle onderzoek geïnteresseerd met Projectsucces als afhankelijke variabele. Maar natuurlijk ook naar onderzoek dat antwoorden geeft op de vraag: “Waarom blijven mensen doen wat ze doen, ook als ze weten dat het niet werkt?”. Dat lijkt me namelijk nogal irrationeel. Natuurlijk kunnen macht en commercie (jouw veronderstellingen) de verklarende variabelen zijn, maar wetenschappelijk onderzocht is het volgens mij nog niet. Dus dat zou aan de onderzoeksagenda voor de wetenschap, die ik als eerste aanzet noem in mijn artikel, inmiddels geplaatst, kunnen worden toegevoegd.
Maar het zou ook gewoon iets in de mens kunnen zijn dat zeer moeilijk te veranderen is. In mijn reactie op het arikel van Hella Petit waar ik eerder naar verwees, noem ik Brafman & Brafman, die zeer veel onderzoek bij elkaar hebben gebracht over de onweerstaanbare drang tot irrationele gedrag van mensen. Ik noem daar ook het werk van Van Boxsel: de encyclopedie van de domheid, met recente, maar ook veel zeer oude voorbeelden.
Boeiende stof om over van gedachten te wisselen.

Jaap Nijssen 7 jaar ago

Tjonge, heren. Wàt een boel woorden. Om er vervolgens niet in te slagen uit te leggen wat ‘projectmanagement’ is. Uw discussie volgend, begrijp ik plots mijn opdrachtgever een stuk beter toen hij onlangs verzuchtte: “Mooi, die discussie over projectmanagement. Maar in de tussentijd wordt het wel 1 januari.” Een tafel vol duurbetaalde ‘management consultants’ en ‘projectadviseurs’ wist even niet waar te kijken.

John Hermarij 7 jaar ago

Prachtig, in nederigheid buig ik mijn hoofd.

Theo Benschop 7 jaar ago

Het ei van Columbus:

iedereen kan zien dat de heer Teun van Aken er verstand van heeft, schaf het leed dat projectmanagement heet m.i.v. vandaag dan ook in heel Nederland af, dus morgen in een duurzame win-winsituatie niet meer over hebben, klussen die gewoon gedaan moeten worden, heten voortaan weer klussen die gewoon gedaan moeten worden, een rondje om de kerk, het ophalen van het huisvuil enz., enz., enz., en laat mensen die duurzaam leiding kunnen geven duurzaam leiding geven aan een complexe klus als de Betuwelijn.

Dus alle lof in Nederland gaat uit naar de heer Teun van Aken die Nederland op de valreep gered heeft van het leed dat projectmanagement heet!

En hier wil ik het graag voor de rest van mijn verdere leven bij laten!

Bas Poppe 7 jaar ago

Allereerst dank voor dit artikel en de discussie er over. Ik ben een groot voorstander van wetenschappelijk onderzoek naar wat wel en niet werkt in ons vak. Ook ik zie met verbazing dat men keer op keer hetzelfde probeert in de volle overtuiging dat het nu toch echt beter moet gaan. En dat projectmanagement geprofessionaliseerd wordt middels (ouderwetse) tools en instrumenten en het trainen van projectmanagers in methoden en technieken. Voor mij is wel duidelijk dat daarmee het verschil niet gemaakt wordt.

Ik heb eens een poging gedaan tot wetenschappelijk onderzoek met Projectsucces als variabele, maar dat bleek niet voor mij weggelegd. Misschien is er een causaal verband met mijn projectmanagement achtergrond en stijl… Toch heb ik het vermoeden dat de sleutelelementen wel eens beperkter zouden kunnen zijn dan we denken. Ik heb een eigen repertoire opgebouwd dat voor mij goed werkt. Ik werk graag mee aan onderzoek om te kijken of ik het bij het rechte eind heb. En vooral om te ontdekken WAAROM iets wel of niet werkt.

Overigens ben ik inmiddels erg nieuwsgierig naar het artikel van de heer Van Aken, dus ik ga gelijk even op zoek of ik het al ergens kan vinden!

Marco van Zandwijk 7 jaar ago

Heren,

Ik begin bewust met de bovenstaande aanschrijving. Want ik mis de vraag achter de vraag en daarmee bedoel ik de aandacht voor de gebruiker (zelf) in de hele discussie. Het cliché dat vrouwen daar meer oog voor hebben wordt met de discussie jammerlijk genoeg bevestigd.

Dus zal ik hem maar inbrengen. Waar is de aandacht voor de gebruiker. Nu lijkt het erop dat de hele discusse gericht is op de methodes (en de wetenschap daarachter) van de projectmanager, alsof deze methodes een doel op zich zijn. Dat kan niet de bedoeling zijn, al kom ik dat in de praktijk helaas maar al te vaak tegen. Je verdiepen in de vraag van de opdrachtgever of in de achterliggende betekenis van deze vraag is veelal de succesfactor binnen een project. Het is niet voor niets dat Walt Disney (m.i. verruit de beste Pm-er allertijden) er groot mee geworden is.

Ik zou een andere stelling willen deponeren om de discussie vanuit een nieuw perspectief te zien. Een goede PMer maakt zichzelf op den duur overbodig!

Overigens geloof ik sterk in de principes van samenwerking en kennisdeling, welke ook in de discussie naar voren komen.

Theo Benschop 6 jaar ago

@ Bas Poppe

Waarom het niet werkt is reeds aangetoond.

@ Marco van Zandwijk

Projectmanagement gaat over het aansturen van mensen, waarvan aangetoond is dat het niet werkt. De zin “Je verdiepen in de vraag van de opdrachtgever of in de achterliggende betekenis van deze vraag is veelal de succesfactor binnen een project.” is een overbodige zin, aangezien het niet werkt. Walt Disney is op het eerste gezicht iemand die alles behalve met de wereld van het projectmanagement te maken heeft, en misschien daarom groot is geworden (kwaliteit verkoopt zichzelf). Een andere stelling deponeren om de discussie vanuit een nieuw perspectief te zien is overbodig, omdat het leed van het projectmanagement, met name voor mensen die sterk in de principes van samenwerking en kennisdeling en discussies hierover geloven, onomstotelijk bewezen, het is niet persoonlijk bedoeld, niet werkt. Doe wat je moet doen, maar noem het geen projectmanagement, omdat projectmanagement niet werkt. Hier wil ik het graag voor de rest van mijn verdere leven bij laten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *